Türkiye Milli Botanik Bahçesi'nde Lavandula X-Intermedia bitkisinin farklı gelişim aşamalarındaki uçucu yağ içeriğinin belirlenmesi

Özet

Lamiaceae familyasının değerli çok yıllık bir bitkisi olan lavanta, polifenoller ve kumarinler gibi polar bileşenlerinin yanı sıra uçucu yağı için yaygın olarak yetiştirilmektedir. Literatür, fitokimyasal bileşiminin coğrafi köken, genetik çeşitlilik, iklim koşulları, hasat zamanı, fenolojik aşama ve ekstraksiyon tekniğine sıkı sıkıya bağlı olduğunu göstermektedir. Bu çalışma, kurumumuzda yetiştirilen Lavandula x intermedia kültürünü inceleyerek, çiçeklenme evreleri sırasında ve sonrasında örneklenen biyokütleden elde edilen uçucu yağ ekstraksiyonlarını değerlendirmektedir. Bu çalışma, lavanta bitkilerinin hem taze hem de kurutulmuş formlarının yanı sıra çiçeklenme ve çiçeklenme öncesi dönemlerdeki uçucu yağ verimini ve kimyasal bileşimini incelemektedir. Uçucu yağların izolasyonu, Clevenger tipi bir cihaz kullanılarak 3-4 saatlik bir hidrod distillation işlemiyle gerçekleştirilmiştir. Uçucu bileşenleri değerlendirmek için, hidrod distillation yoluyla izole edilen lavanta örnekleri Gaz Kromatografisi-Kütle Spektrometrisi (GC-MS) ile analiz edilmiştir. Lavanta uçucu yağ verimi, bitkinin artan çiçeklenme hızıyla paralel olarak artmaktadır. Taze ve kurutulmuş lavantadan elde edilen başlıca bileşenler incelendi. Taze, henüz çiçek açmamış lavantanın GC-MS sonuçları incelendiğinde, ana bileşenler şu şekildeydi: %27,85 endo-Borneol, %24,95 beta-fellander, %11,56 linalool, %6,03 kripton, %5,91 alfa-pinen, %5,78 D-limonen, %5,76 alfa-bisabolol, %3,86 kafur, %3,1 lavandulil asetat, %2,66 linalil asetat ve %2,56 mirsen. Kurutulmuş, çiçek açmamış lavantada GC-MS sonuçları incelendiğinde, ana bileşenler şu şekildeydi: %26,17 1-borneol, %16,42 ökaliptol, %10,88 L-linalool, %9,64 beta-fellandren, %8,30 kripton, %7,80 limonen, %6,61 trans-beta-osimene, %4,73 (+)-2-bornanon, %2,62 2-beta-pinen, %2,62 lavandulil asetat, %2,32 linalil asetat ve %1,91 delta 3-karoten.