ORGANİK ARICILIKTA VARROA DESTRUCTOR İLE MÜCADELE YÖNTEMLERİ

Abstract

Organik arıcılık; doğada bulunan nektar, polen, su ve propolisin arılar tarafından toplanarak çeşitli arı ürünlerine dönüştürülmeleri işleminde, üretimden tüketime kadar her aşaması kontrollü ve sertifikalı bir yetiştiricilik biçimidir. (Cengiz&Genç& Dodoloğlu, 2010). Sosyal canlılar gurubunda yer alan bal arısı türünü (Apis mellifera) etkileyen farklı arı hastalıkları ve zararlıları vardır. Bu hastalıklarla ve zararlılarla mücadele edilmediği takdirde kolonilerin verim düzeylerinin düştüğü ve hatta öldükleri gözlemlenmiştir (Burğut& Kumova& Eldeniz& Burğut, 2011). Dünya’ da ve ülkemizde bal arılarının en önemli paraziti olarak bilinen Varroa destructor (arı akarı)  bal arılarının hemolenfini emerek kolonilerin zayıflamasına ve birkaç yıl içerisinde sönmesine neden olmaktadır. Günümüzde Varroa destructor teşhisi amacı ile kullanılan pek çok yöntem bulunmaktadır. Ergin bal arıların eter, alkol, sıcak su, deterjan, gazolin gibi sıvılarla çalkalanması veya bal arılarının pudra şekeri ile muamele edilmesi, erkek petek gözlerinde parazit varlığının araştırılması gibi teknikler hastalığın tanısında kullanılan başlıca yöntemlerdendir (Tutkun, 2016). Bal arısı hastalık ve parazitleriyle mücadelede; kimyasal, genetik ve yöresel kontrol yöntemleri uygulanmaktadır. Özellikle Varroa destructor mücadelesinde kimyasal yöntemler çok yoğun bir şekilde uygulanmakta olup arıcılar tarafından çok tercih edilmekte ve uygulanmaktadır. Ancak kimyasalların yoğun olarak kullanılması neticesinde hastalık ve zararlılar direnç kazanmaya başladı ve mücadelede kullanılan ilaçlar etkisiz hale gelmeye başlamıştır (Burğut ve ark., 2011). Varroa destructorun tedavisinde bir çok organik ilaçlar kullanılmaktadır. Organik asitler ve aromatik bitkilerden çıkarılan uçucu yağ asitlerinin kalıntı (rezidü) yönünden daha güvenli olmaları nedeniyle araştırmalar bu konuda yoğunlaştırılmıştır. Birçok ülkede öncelikle uçucu yağ asitlerinin etkileri üzerinde durulmuş, kekik (Thymus spp), ardıç katranı, çam yaprağı (Pinus spp), tütün (Nicotiana spp) ve pireotu (Pyrethrum spp) gibi bitkilerin özü veya kurutulmuş yaprakları farklı doz ve karışımlar halinde arı akarı mücadelesinde kullanılmıştır (Tutkun, 2016). Böylece hem pestisit kalıntılarının balda kalması önlenmiş hem de organik arıcılık yapan arıcılara Varroa destructor ile mücadele için doğal ürünler sunulabilmiştir( Şahinler & Alapala, 2017).